ኣብ ቴሌቬዥን ኢትዮጵያ ዘሎ ክፍሊ ቋንቋ ትግርኛ፡ ኣብ ከተማ መቐለ ንዝተሳለጠ ህዝባዊ ዋዕላ፡ ሽፋን ከይህብ ከምዝተኸልከለ ተገሊፁ።

መቐለ 23 ጥቅምቲ 2012 ዓ/ም( ትግራይ ቲቪ)

ስሙ ከይንገልፆ ዝሓተተ ጋዜጠኛ ኣባል ክፍሊ ቋንቋ ትግርኛ፡ ናይቲ ኣብ መቐለ ዝተኻየደ ህዝባዊ ዋዕላ መግለፂ ንከየመሓላልፍ ከምኡ'ውን ንሓላፊት ቢሮ ርክብ ህዝቢ ክልል ትግራይ ወይዘሮ ሊያ ካሳ ነቲ ዋዕላ ብዝምልከት ቃለመሕተት ንከይገብሩ ከምዝተኸልከሉ ንቢቢሲ ተዛሪቡ። "ወይዘሮ ፖለቲካዊ ውግንነአን ንህወሓት ስለዝኾነ፡ ሓሳበን ኣብ ኣየር ክውዕል የብሉን ብዝብል ተኸልኪልና" ኢሉ።

ብፍሉይ ኣብ ኢቲቪ ትግርኛ ፅዑቕ ምመያ ማለት እውን 'ሳንሱር' ከምዝግበርን ፅዕንቶታት ከምዝፍጠርን ብምሕባር፡ ፖለቲካዊ ትሕዝቶ ዘለዎም መደባት ኣብ ኣየር ከይውዕል ከምዝግበር ሓቢሩ። ከምዚ ዓይነት ፀቕጥታት፡ እቲ ናይ ለውጢ ኣመራርሓ ካብ ዝመፅእ ጀሚሩ ምዃኑ ዝዛረብ እቲ ጋዜጠኛ፡ ብፍላይ ድማ ኣብ ከባቢ ትግራይ ዝካየዱ ፖለቲካዊ ትሕዝቶ ዘለዎም ፀብፃባት ኣብ ኣየር ንከይውዕሉ ከምዝግበር ወሲኹ ተዛሪቡ።

"ካብ ቀረባ ግዘ ንነዘ ግን፡ ዋላ እቲ ቋንቋ ኣይስምዕዎ፡ ብፍሉይ እዮም ዝከታተሉዎ፡ ንኣና ይፅናሕ ዝብሉና ካብ ናይ ደገ ኣካል ፍቓድ ክሳብ ዝረኽቡ እዩ ዝመስለኒ" ክብል እምነቱ ገሊጹ።

ገለ እዋን ናይ ፅሑፍ መልእኽቲ ይሰዱ ወይ ድማ እናደወሉ፡ 'ከምዚ ዝበለ ትሕዝቶ ዘለዎ ዜና ከይሓልፍ'፡ ወይ ንሶም ዘይደለለይዎ ኣብ ኣየር ዝወዓለ ዜና እንተሃልዩ ድማ ክስን ወቐሳን ከምዘስዕብ ተዛሪቡ። ብሓፈሻ ኣብ ተሌቬዥን ኢትዮጵያ ክፍሊ ቋንቋ ትግርኛ፡ ጉዳይ መሰረተ ልምዓትን፣ ህንፀት መንገዲ፣ መስኖ፣ ሕርሻን ተመሳሰልቲ ጉዳያትን እንተዘይኮይኑ፡ ኣብ ፖለቲካን ጉዳይ ውህደትን ዝተፈለየ ሓሳብ ዝህቡ ርኢቶታት እንተኣኪቡ እውን ክመሓላለፍ ከምዘይግበር ተሓቢሩና።

ዋና ስራሕ ፈፃሚ ቴሌቬዥን ኢትዮጵያ ዶክተር ንጉሴ ምትኩ ገላው "ኢቢሲ ናይ ህዝብን ሃገርን ሚድያ እዩ። ሃገራዊ ድሌት ድማ ይሕሉ። እቲ ናይ ትግርኛ ክፍሊ፡ ካብ ዝሓለፉ እዋናት ብዝሓሸ ነፃ ኮይኖም እዮም ዝሰርሑ። ዝኾነ ኢድ ዘእቱ የለን። ከምዚ ዝበለ ፀገም በፂሑና እንተይሎም፡ ናባይ ይምፅኡ።

ናባይ ዝመፅአ የለን" ክብሉ ንቢቢሲ ተዛሪቦም። ብዛዕባ እቲ ኣብ ከተማ መቐለ ዝተሳለጠ ህዝባዊ ዋዕላ ዝምልከት ኣብ ክፍሊ ቋንቋ ትግርኛ መሕላፉ ርግፀኛ ከም ዘይኮኑ ብምግላጽ፡ ኣብ ናይ ቋንቋ ኣምሓርኛ ምድላዉ ግና ከምዝተሓላለለፈ ሓቢሮም። ወሲኾም' "እዚ ሚድያ ዝተፈላለዩ ሓሳባት ዝንፀባረቐሉ ሚድያ እዩ። ምስ ፖሊሲን ሃገራዊ ኩነታትን ዝዋቓዕ ጉዳይ እንተኾይኑ ንቑጠብ ኢና። እዚ ንትግራይ ጥራሕ እንተይኮነስ ንኣምሓራ ኮነ ንኦሮሞ እውን ንኹሉ እዩ ዝሰርሕ" ክብሉ መብርሂ ሂቦም።

ምክትል ርእሰ ምምሕዳር ትግራይ፡ ዶክተር ደብረጽዮን ገብረሚካኤል መንግስታዊ ሚድያታት ፌዴራል መንግስቲ፡ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ትግራይን ውድብ ህወሓትን ይዘምታ ከምዘለዋ ኣብ ዝተፈላለዩ ኣጋጠሚታት ክዛረቡ ይስምዑ። ምንጪታትና፡ እቲ ትካል ብፍላይ ንውድብ ብልፅግና (ፒፒ) ዝምልከቱ ሚዛኖም ዘይሓለዉ ኣወንታዊ ፀብፃባት ጥራሕ ከምዘሕልፉ ይገልጹ።

ቅድም ክብል፡ ኣብቲ ትካል ይስረሐሉ ዝነበረ ኢዲቶርያል ፖሊሲ ኣብ ተግባር ከምዘየለን፡ 'ክንርእዮ' ብዝብል ሽፋን እዋናዊ ዜናታት ግዘ ክሓልፎም ከምዝግበርን እቶም ቅረታ ዘስምዑ ጋዜጠኛታት ተዛሪቦም። እዚ ድማ ብሕግን መስርሕን ዝፍጸም ስራሕ ዘይኮነስ፡ 'ንመንግስቲ የሕጉስ'ዶ ኣየሕጉስን' ዝብል መትከል-ኣልቦ ኣካይዳ ምህላዉ ከምዘርእይ ኣረዲኦም።

"ኣብቲ ትካል ዋላ እኳ ኣኼባታት ዝካየዱ እንተኾኑ፡ ሕጊ ጋዜጠኝነት ዝጠሓሰ ናይ ስምዒትን ቤላ ቤሎን ኣካይዳ እዩ ዘሎ" ክብል ሓደ ጋዜጠኛ ንቢቢሲ ተዛሪቡ።

ዶክተር ንጉሴ ምትኩ ግን እቲ ትካል ቅድሚ ሕዚ እውን ኣብ ከተማ መቐለ ኣስታት 50 ሕጋውያን ውድባት ፖለቲካ ዝተሳተፉሉ ዋዕላ 'ምድሓን ሕገ-መንግስትን ስርዓት ፌደራሊዝምን' ብክፍሊ ቋንቋ ትግርኛ ሽፋን ንከይወሃብ ንምንታይ ከልኪልኩም ክንብል ሓቲትናዮም።

"እቲ ናይ ትግርኛ ጣብያ፡ ናይ ህወሓት ጣብያ ኣይኮነን። ናይ ህዝቢ ኢትዮጵያ ጣብያ እዩ። ህዝቢ ትግራይ ዝተዓፈነ ድምፁ ዘድምፀሉ ጣብያ እምበር፡ ፕሮፖጋንዳ ህወሓት ዝጋወሐሉ ጣብያ ክኸውን ኣይኽእልን" ዝብል ምላሽ ድማ ሂቦም ።

ዶክተር ንጉሴ "ሕገመንግስቲ እንታይ ኮይኑ እዩ? ህወሓት ድዩ ከድሕኖ? ንሱ ብጣዕሚ ኣካታዓይ እዩ" ክብሉ ኣብ ልዕሊ ትሕዝቶ እቲ ጉባኤ ዘለዎም ተቓውሞ ኣንጸባሪቖም።

"ህወሓት ብኣምሳሉ ጠፍጢፉ ዘቐመጦም ውድባት እዮም፤ እቶም ሰባት ድማ ብስም ውድብ እዮም ዝሳተፉ" ክብሉ ድማ ወሲኾም ገሊፆም።

ኣብ ኢትዮጵያ ቅድሚ ሓደ ዓመትን መንፈቕን ኣብ ዝተገብረ ለውጢ፡ ብፍላይ ኣብ ኢቢሲ፣ ዋልታ ኢንፎርሜሽን ማእከልን ፋና ብሮድካስቲንግ ኮርፖሬሽንን ዝተሓላለፉ መንግስታዊ መግለጺታትን ኣብ ቤት ፍርዲ ዘለዉ ጉዳያት ዝምልከቱ ሰነዳዊ ፊልምታትን ኣግባብነት ዘይብሎም ተባሂሎም ብሰብ ሞያ ክንቀፉ ምፅንሖም ዝዝከር እዩ።

ፍልፍል፡- ቢቢ ሲ ትግርኛ